Twój normalny dzień ? zawsze BLACK & WHITE?

Tak przed laty śpiewał zespół Kombi, ale wierzcie mi nie miało to nic wspólnego z fotografią. Gdy ostatnio usłyszałem ten utwór obmyślałem konspekt nowego artykułu. Czerń i Biel? ? pomyślałem ? czemu nie?. To, że dziś przeważają zdjęcia kolorowe, nie zmienia faktu, że przecież tak naprawdę wszystko zaczęło się od mieszaniny białego i czarnego. Oddajmy więc cześć prapoczątkom i zanurzmy się w bajeczny świat odcieni szarości.

Czy naprawdę jedynie czerń i biel?...

 

---

  

 

Fotografia czarno-biała nie istnieje. Dokładnie tak, nie oszalałem. Używamy od lat tego skrótu myślowego opisującego tak naprawdę zdjęcia w różnych odcieniach szarości: od prawie czystej bieli do prawie czystej czerni. A że prawie, jak wiadomo, robi wielką różnicę, tak więc nie ma poprawnie naświetlonej fotografii, gdzie wystąpi tylko czysta biel RGB (255, 255, 255) i czysta czerń RGB (0, 0, 0). W obu tych przypadkach mówimy o braku szczegółów w światłach (biel) i cieniach (czerń). A że brak szczegółów równa się brak obrazu, to niniejszym udowodniliśmy, że coś takiego jak fotografia czarno-biała nie istnije.

Chociaż niepoprawna, to jednak nazwa fotografia czarno-biała funkcjonuje i pewnie funkcjonować będzie, więc nie ma sensu z tym walczyć. Poza tym lepiej to brzmi dla ucha niż fotografia we wszystkich odcieniach szarości.

Fotografia B&W przeżywa ostatnio renesans. Coraz więcej ludzi próbuje oddać swe emocje poprzez obraz niekolorowy. Na ile jest to potrzeba chwili, a na ile moda ? trudno zgadnąć. Pewne jest jedno:
w fotografii czarno-białej, jak wszędzie, nie brakuje pozerów, którzy uważają, że wystarczy zrobić zdjęcie kolorowe i użyć polecenia Obrazek/Tryb/Skala szarości (Image/Mode/Grayscale); fotografia czarno biała podkreśla szczegóły,

uwypukla linie,

znakomicie przenosi nastrój,

fantastycznie oddaje kontrasty,

uwypukla jaśniejsze elementy zdjęcia,

wydobywa wzory, kształty i tekstury fotografowanych obiektów.

Bardzo dobrze sprawdza się przy zdjęciach abstrakcyjnych Photoshopie, aby otrzymać znakomitą fotografię B&W. O nie kochani ? nie tędy droga. Przede wszystkim trzeba zadać sobie pytanie: w czym fotografia czarno-biała jest lepsza od kolorowej? Swego czasu trafiłem gdzieś na parę punktów zanotowanych przez świetną fotograf i wykładowcę fotografii panią Izabelę Jaroszewską, opisujących zalety fotografii B&W. Przytaczam z pamięci, więc jeśli bym coś przekręcił proszę artystkę o wybaczenie:

fotografia czarno biała podkreśla szczegóły,

uwypukla linie,

znakomicie przenosi nastrój,

fantastycznie oddaje kontrasty,

uwypukla jaśniejsze elementy zdjęcia,

wydobywa wzory, kształty i tekstury fotografowanych obiektów,

bardzo dobrze sprawdza się przy zdjęciach abstrakcyjnych i jeszcze ode mnie i dla mnie najważniejsze: jest pełna magii.

Nie każda scena , nie każda postać czy rzecz wygląda lepiej w B&W niż w kolorze. Zawodowcy od fotografii czarno- białej jak np. Wiktor Wołkow - nie potrafią robić zdjęć w pełnym kolorze. Sami się zresztą do tego przyznają. Dlaczego tak jest? Ano dlatego, że przez te wszystkie lata fotografowania odwykli od postrzegania barw, a raczej mówiąc dokładnie od postrzegania kolorowych emocji. Potrafią patrzeć na świat w czerni i bieli czego im osobiście, ja ? dziecko digitalizacji - bardzo zazdroszczę.

Natomiast do szewskiej pasji doprowadzają mnie działania pseudofotografów ślubnych, którzy niedoskonałości techniczne fotografii kolorowych usiłują zakryć czarno-białym parawanem. Efekty tych działań są żenujące, ale niestety muszę przyznać, bardzo dobrze sprzedają się wśród niewyrobionej fotograficznie klienteli ślubnej. Bo to czarno-białe lub w sepii to fajne jest! Takie oryginalne! Wygląda na stare! Super! Robi pan takie? ? słyszę coraz częściej w trakcie rozmów z Młodymi. I cóż ja mogę na takie dictum acerbum? Robię, proszę Państwa, oczywiście, że robię ? odpowiadam. W innym przypadku zabraliby się i poszli do tzw. konkurencji, co to bez żadnych skrupułów tylko zatarła ręce, że z głupia frant trafiła kolejnych frajerów.

Cóż więc mogę zrobić, aby jednocześnie być w zgodzie z własnym sumieniem i zadowolić klientów? Mogę zwrócić się o pomoc do mojego przyjaciela Mr.Photoshopa, aby pomógł mi zamienić zdjęcia wielobarwne w porządne fotografie w odcieniach szarości. I to tak, żebym nie musiał się później wstydzić efektów takiej zamiany.

Na skróty się nie opłaca

Najprościej byłoby wczytać zdjęcie do Photoshopa i użyć polecenia Obrazek/Tryb/Skala szarości (Image/Mode/Grayscale). Natychmiast otrzymujemy obrazek będący kombinacją odcieni bieli i czerni. Z tymże ? jakkolwiek świetnie wyeksponowanego zdjęcia kolorowego nie zamienilibyśmy w czarno-białe za pomocą tego polecenia to nigdy nie będziemy usatysfakcjonowani. Dlaczego? Ano dlatego, że efekt naszej pracy będzie nijaki: mdły, bez wyrazistości i charakteru. Ot, taka wyprana w pralce fotka. Tym bardziej dziwi, że większość fotografów używa nadal tej metody, choć wraz z pojawieniem się wersji CS3 Photoshopa udostępniono nam bardzo dobre narzędzie Czerń i Biel (Black and White), które znajdziemy w menu Obrazek/Dopasuj/Czerń i Biel (Image/Adjustments/Black&White)

Jako, że użycie tego narzędzia jest praktycznie intuicyjne nie będę go szerzej omawiał. Polecam wczytać fotkę do Photoshopa i pobawić się suwakami oraz ustawieniami predefiniowanymi z rozwijanej listy. Zobaczycie ile możliwości można wykreować zanim zapisze się gotowe, właściwie według Was wykreowane dzieło.

To polecenie, choć o wiele bardziej zaawansowane niż zamiana fotografii z polecenia Obrazek/Tryb/Skala szarości (Image/Mode/Grayscale), to jednak jest nie tak dobre jak przeróbka zdjęcia w oparciu o kanały obrazu. Trwa to dłużej, ale w efekcie otrzymujemy rzeczywiście zdjęcie w skali szarości. Takie jaki powinno być.

Zacznijmy od wczytania zdjęcia, które będziemy chcieli przerobić na skalę szarości. Ja pozwolę sobie użyć zdjęcia moich serdecznych znajomych Ani i Andrzeja, którzy nie tak dawno przysięgali sobie miłość po wsze czasy. Wybrane zdjęcie nie pozostawia chyba wątpliwości, co do stanu ich uczuć.

Po wczytaniu zdjęcia do Photoshopa przechodzimy do zakładki Kanały (Channels).

Widzimy cztery kanały: jeden zespolony RGB oraz poszczególne składowe ? Red, Green i Blue. Te trzy ostatnie wyświetlane są w skali szarości. Naszym zadaniem jest wybrać kanał, który najlepiej nada się do zamiany zdjęcia w Black&White. Który to będzie? Otóż sami musicie zadecydować wybierając spośród trzech dostępnych ten jeden jedyny - najwyraźniejszy i najbardziej kontrastowy. Poszczególne kanały oglądamy klikając po kolei w ich miniaturki bądź używając skrótów: [Ctrl]+[1], [Ctrl]+[2] i [Ctrl]+[3]. Ja mam następującą zasadę, którą kieruję się w tego typu sytuacjach: zawsze wybieram kanał, który?.. najbardziej mi się podoba. A że zazwyczaj podobają mi się obrazy kontrastowe, tak więc z wyborem nie mam raczej problemu. Pamiętajcie, że nie sposób podać gotową receptę. To wy jesteście kreatorami nowej wizji B&W i wy za efekty odpowiadacie. Ja daję Wam do ręki jedynie narzędzia. Pamiętajcie, że nożem można zabić ale również pokroić chleb.

Mój wybór, jeśli chodzi o wczytane zdjęcie, padł na kanał zielony, jako ten najlepszy.

Teraz musimy nasz kanał powielić. W tym celu na zakładce Kanały (Channels) klikamy prawym przyciskiem myszy w kanał zielony i menu kontekstowego, które się nam ukaże wybieramy polecenie Powiel kanał (Duplicate Chanel). Oczom naszym ukazuje się takie okienko.

Jedyna zmiana jakiej tu dokonujemy to w polu Dokument (Document) sekcji Cel (Destination) wybieramy z rozwijanej listy pozycję Nowy (New). W ten sposób kopia naszego kanału pojawi się jako nowy dokument w nowym oknie. Dokumentów będzie zapisany w tzw. Trybie wielokanałowym, więc aby móc dalej edytować go tak, jak chcemy wybieramy: Obrazek/Tryb/Skala szarości (Image/Mode/Grayscale). Teraz pozostaje nam dopieścić nasz wybór. Za pomocą skrótu [Ctrl]+[J] powielamy warstwę i zmieniamy tryb mieszania warstwy na Łagodne światło (Soft Light). Możecie spróbować też innych trybów w myśl zasady Hulaj dusza ? piekła nie ma! Jeżeli osiągnięty efekt jest według Ciebie za mocny nic nie stoi na przeszkodzie byś za pomocą suwaka Krycie (Opacity) stonował go nieznacznie.

A teraz proszę porównajcie zwykłą konwersję na skalę szarości za pomocą polecenia Obrazek/Tryb/Skala szarości (Image/Mode/Grayscale).

z konwersją za pomocą powielenia jednego z kanałów i zmianą trybu mieszania warstw i krycia.

Zamieszajmy w kanałach

Innym, bardzo popularnym wśród zawodowych fotografów sposobem na przekształcenie zdjęcia w B&W jest polecenie Mieszenie kanałów (Channel Mixer). Pokażę wam jak to się robi i jakie efekty można osiągnąć tą metodą. Nadal pracować będziemy na tym samym zdjęciu, przez to dokonywane zmiany będziemAndrzej Petelskiy mogli porównać z poprzednią metodą. Plik źródłowy mamy już wczytany. Następnym krokiem jest wybranie polecenia Utwórz nową warstwę korekcyjną lub wypełnienia/ Mieszanie kanałów (Create New Fill or Adjustment Layer/Channel Mixer). Najprościej będzie to zrobić klikając w odpowiednią ikonkę na palecie warstw, tak jak macie to pokazane na zdjęciu poniżej.

Dla dociekliwych ? dlaczego nie wybraliśmy polecenia Mieszanie kanałów (Chanel Mixer) bezpośrednio z menu Obrazek/Dopasuj/Mieszanie kanałów (Image/Ajustments/Chanel Mixer)? Z bardzo prostej przyczyny ? aby zachować możliwość ingerencji w ostateczny wygląd naszej fotografii już po korekcji głównej. Jak wiecie potęgą Photoshopa są maski i właśnie polecenie Utwórz nową warstwę korekcyjną lub wypełnienia/Mieszanie kanałów (Create New Fill or Adjustment Layer/Channel Mixer) od razu nam taką maskę warstwy tworzy. Jak ją wykorzystamy ? o tym za chwilę. Póki co na ekranie pojawia nam się okno dialogowe polecenia Channel Mixer.

Okno to na szczęście przerażająco nie wygląda. Pierwsze, co robimy to w dolnym lewym rogu zaznaczamy opcję Monochromatycznie (Monochrome). Nasze zdjęcie zmienia się na fotografię w skali szarości. To nie wszystko. Po coś przecież mamy suwaki. Przedstawiają one procentowy udział każdego z kanałów w obrazie. Spróbujcie nimi poprzesuwać. Widzicie jak zmienia się fotografia? Oczywiście nie ma jakichś stałych ustawień pasujących do każdego zdjęcia. Ja mam następującą metodę. Na początku ustawiam sobie kanał koloru czerwonego (Red) na jakieś 65-70%, a następnie tak reguluję dwoma pozostałymi suwakami kanałów (Green i Blue), aby uzyskać fotkę, której wygląd mi się podoba. Regulacje mogą spowodować prześwietlenia w zakresie świateł. Jeżeli nie są to jakieś tragicznie wielkie przepalenia nie przejmujcie się na razie nimi. Naszym celem jest stworzenie ogólnie fajnej fotki. Ostatnim suwakiem, jakiego użyjemy w tym oknie jest suwak Stała (Constant). Mówiąc w uproszczeniu rozjaśnia lub przyciemnia całe zdjęcie. Użyjcie go według upodobań.

Jeszcze jedno. Zwróćcie uwagę na słówko Total w oknie dialogowym. Na początku przypisana jest mu wartość 100%. Jest to suma procentowa wszystkich kanałów. Gdy zaczynamy przesuwać suwaki ta suma się zacznie zmieniać. Specjaliści od Photoshopa twierdzą, że niezależnie od ustawienia suwaków należy zachować wartość 100%. Wtedy obraz jest poprawny. Delikatnie mówiąc mam odmienne zdanie. Jeżeli moja fotografia wygląda lepiej przy wartości 112% niż przy 100% ? zostawiam 112%.

Moja fotografia po zabawie suwakami przedstawia się następująco:

Zdjęcie można powiedzieć, że wygląda całkiem poprawnie. Gdyby nie przepalenia (zaznaczyłem je na czerwono) widoczne na.

I tu przyda się maskowanie w Photoshopie! Najpierw usuniemy kolor z warstwy Tło (Background). Klikamy w nią a następnie naciskamy kombinację klawiszy [Ctrl]+[Shift]+[U]. Teraz wybieramy Pędzel (Brush), np. poprzez naciśnięcie literki [B] na klawiaturze. Wybieramy kolor narzędzia czarny i klikamy w ikonkę maski na palecie warstw.

Następnie zamalowujemy miękkim pędzlem wszystkie przepalenia. Normalnie czary! Były przepalenia ? przepaleń nie ma (pod warunkiem, że nie było ich również na oryginalnym zdjęciu)! Nasze dzieło uważamy za skończone. Spłaszczamy obrazek i zapisujemy. Najlepiej poprzez polecenie Zapisz jako? (Save As?) przez co oryginalny (wielobarwny) plik zostanie zachowany. Poniżej porównanie naszej pracy.

... A tu ze zwykłą konwersją do skali szarości.

Bez wątpienia lepszy efekt można osiągnąć za pomocą mieszania kanałów. I co najważniejsze w pełni panujemy nad kolejnymi etapami transformacji.

Andrzej Petelski

Źródło PSD.org